Navigate Up
Sign In

Skip Navigation LinksHome > Τμήμα Ιατρικής > Μαθήματα

Μαθήματα

expand Εξάμηνο: Α
ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ι
ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Ι
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ
ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ
ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ
expand Εξάμηνο: Β
ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι
ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΙΙ
ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ - ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ Ι
expand Εξάμηνο: Γ
ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΙΙ
ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ - ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ ΙΙ
ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ
expand Εξάμηνο: Δ
ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Ι
ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ Ι
ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι
expand Εξάμηνο: Ε
ΒΙΟΗΘΙΚΗ
ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ
ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΙΙ
ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΥΡΟΑΝΑΤΟΜΙΚΗ - ΜΟΡΙΑΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ
ΙΑΤΡΙΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ
ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ-ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ
ΠΑΘΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΟΣΤΙΤΗ ΙΣΤΟΥ
ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ
expand Εξάμηνο: ΣΤ
ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΟ
ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΚΟ
ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ - ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΔΕΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΥ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ
expand Εξάμηνο: Ζ
ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ
ΠΥΡΕΤΟΣ ΑΓΝΩΣΤΟΥ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΑΣΘΕΝΗΣ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ - ΙΑΤΡΙΚΗ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΗ ΣΤΙΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ
ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ
ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ
expand Εξάμηνο: Η
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ
ΟΥΡΟΛΟΓΙΑ
ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΙΑ
ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ ΟΡΓΑΝΩΝ
ΕΜΒΡΥΟΜΗΤΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ
ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑ
expand Εξάμηνο: Θ & Ι
ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ
ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ (ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ)
ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ (ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ)
expand Εξάμηνο: ΙΑ & ΙΒ
ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ (ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ)
ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ (ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ)
ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ (ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ)
ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΙΑ (ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΕΠΙΛΟΓΗΣ)
ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ (ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ)
ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ (ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ)
ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑ (ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ)
ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ (ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ)
ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ (ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ)
ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ (ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ)
ΛΟΙΜΩΔΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ)
ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ (ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ)
ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ (ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ)
ΑΚΤΙΝΟΒΙΟΛΟΓΙΑ - ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ (ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ)
ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ι
Εξάμηνο:Α (Υποχρεωτικό)
Κωδικός:MED800
Ώρες:Διδασκαλία στο Αμφιθέατρο: 3 ώρες/εβδομάδα, Εργαστηριακή Άσκηση: 3 ώρες/δεκαπενθήμερο/φοιτητή, Φροντιστήριο: 3 ώρες/δεκαπενθήμερο/φοιτητή, Διδασκαλία σε μικρές ομάδες (12 άτομα / ομάδα), άπαξ,/εξάμηνο, 3 ώρες/φοιτητή)
Διδάσκοντες:
ΜΟΣΧΟΝΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ  
ΖΑΡΚΑΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ  
ΛΥΓΕΡΟΥ ΖΩΗ  
ΠΑΠΑΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ ΑΔΑΜΑΝΤΙΑ  
Ιστοσελίδα:
E-class:https://eclass.upatras.gr/courses/MED800/

Περιγραφή:

 

Ύλη

Διδασκαλία

Εισαγωγή
Εισαγωγή στη σύγχρονη μοριακή & κυτταρική βιολογία. Στοιχεία επιστημονικής μεθοδολογίας, τρόποι βιβλιογραφικής ενημέρωσης, ιστορική ανασκόπηση των αντιλήψεων για τα βιολογικά φαινόμενα. Κυτταρική θεωρία. Πρότυποι οργανισμοί.

Βιολογικά μακρομόρια
Άτομα - μόρια και είδη χημικών δεσμών. Χημική σύσταση κυττάρων. Αναδυόμενες ιδιότητες της έμβιας ύλης. Πρωτεΐνες: από τη δομή στη λειτουργία. Αρχές ρύθμισης πρωτεϊνικής λειτουργίας. Πρωτεϊνικές μηχανές. Ομόλογες πρωτεΐνες. Λειτουργική συμπληρωματικότητα

Κύτταρο 
Γενικά χαρακτηριστικά. Μικροσκοπία. Εισαγωγή στη μορφολογία των προ- & ευκαρυωτικών κυττάρων. Παράγοντες που καθορίζουν τα όρια μεγέθους κυττάρων. Ομοιότητα και ποικιλότητα κυττάρων. Υποκυτταρική λεπτή δομή , κυτταρικά οργανίδια- μορφολογία , σύσταση, λειτουργία. Κυτταρική μεμβράνη. Δομή, ιδιότητες και λειτουργία. Κυτταροσκελετός, ενδο-οργάνωση του κυττάρου, πρωτεϊνικά ινίδια: δομή και λειτουργία τους. Μεμβρανική μεταφορά,  οι πρωτεϊνες–φορείς και η λειτουργία τους,  μεμβρανικό δυναμικό, ηλεκροχημική βαθμίδωση,  μεταφορά ουσιών με διάχυση, παθητική και ενεργητική μεταφορά, ιοντική δίαυλοι, διατήρηση της ωσμωτικής ισορροπίας στα ζωϊκά κύτταρα. Ενδοκυττάρια μεταφορά, διαμερισματοποίηση του κυττάρου, μεμβρανικά οργανίδια ως μέρος του ενδομεμβρανικού συστήματος, διαλογή πρωτεϊνών - σηματοδοτικές αλληλουχίες, συνοδοί πρωτεΐνες (chaperons), μεταφορά με κυστίδια, οδοί έκκρισης πρωτεϊνών - λειτουργία της συσκευής Golgi ως κέντρου διαλογής για εξωκυττάρωση, το ενδοσωμάτιο ως κέντρο διαλογής για ενδοκυττάρωση, ενδοκυττάρια  διακίνηση ουσιών, απόσυρση πρωτεϊνων.

Το DNA ως γενετικό υλικό: δομή και έκφραση 
DNA : Δομή του DNA, δομικές και  λειτουργικές ιδιότητες, ο ρόλος του ως γενετικό υλικό. Δομή προκαρυωτκού και ευκαρυωτικού γονιδίου, ρόλος των επιμέρους δομικών / λειτουργικών συστατικών των γονιδίων. Ροή και αποκωδικοποίηση της γενετικής πληροφορίας. Αντιγραφή, ασύμμετρη διχάλα αντιγραφής, πριμόσωμα και εκκινητές RNA, σύσταση και λειτουργία της αντιγραφικής μηχανής, διορθωτική δράση της πολυμεράσης του DNA. Μεταγραφή γονιδίων: Προκαρυωτικά οπερόνια,  ευκαρυωτικά γονίδια, μηχανισμοί / παράγοντες, τροποποιήσεις του αρχικού μεταγράφου, μηχανισμός συναρμογής μεταγράφων ευκαρυωτικών κυττάρων και παραγωγή ώριμου mRNA. Γενετικός κώδικας. Μετάφραση του mRNA, δομικά και λειτουργικά στοιχεία, μηχανισμός. Ριβόσωμα. Αποικοδόμηση πρωτεϊνών. Λειτουργικές ιδιότητες του RNA και η εξελικτική του ιστορία.

Βλάβες του DNA, Μεταλλαξιγόνα μέσα, Διορθωτικοί μηχανισμοί, Μεταλλάξεις 
Πρωτογενείς αλλοιώσεις (βλάβες) τηs (στερεο)δομής DNA, μέσα που προκαλούν βλάβες στο DNA (μεταλλαξιγόνα μέσα), ακτινοβολίες, χημικά μεταλλαξιγόνα, είδη βλαβών. Διορθωτικοί μηχανισμοί των βλαβών του DNA, αλληλεξάρτηση μεταξύ είδους βλάβης και διορθωτικού μηχανισμού, παραγωγή μεταλλάξεων, μοριακή φύση των μεταλλάξεων

Τα χρωμοσώματα και η ρύθμιση της έκφρασης των γονιδίων 
Δομή, μορφολογία, συμπύκνωση και λειτουργική αυτοτέλεια ευκαρυωτικών χρωμοσωμάτων. Έννοιες χρωματίνης, ευχρωματίνης, ετεροχρωματίνης. Ρόλος τελομεράσης. Οργάνωση χρωμοσωμάτων στον πυρήνα, χρωμοσώματα του ανθρώπου. Χρωμοσώματα και ρυθμιστικοί μηχανισμοί γονιδιακής έκφρασης. Μοριακό πρότυπο ευκαρυωτικού κυττάρου. Διαφορική έκφραση των γονιδίων.  Ενεργοποιητές / καταστολείς, ρυθμιστικά στοιχεία. Μεταγραφικοί παράγοντες. Νουκλεοσώματα. Τροποποιήσεις ιστονών, κώδικας ιστονών. Μοριακοί διακόπτες. Κυτταρική εξειδίκευση. Επιγενετική ρύθμιση. Κυτταρική «μνήμη».

Κυτταρική επικοινωνία
Γενικές αρχές κυτταρικής σηματοδότησης. Ενδοκρινής, παρακρινής, αυτοκρινής και νευρονική σηματοδότηση με τα χαρακτηριστικά τους. Είδη υποδοχέων και σηματοδοτικές ακολουθίες με τα χαρακτηριστικά τους. G-πρωτεϊνες, οδοί  cAMP, φωσφολιπάσης C, ενεργοποίηση πρωτεϊνης Ras. Ρόλος ιόντων Ca στην μεταγωγή σήματος. Καλμοδουλίνη και CaM κινάσες.

Κυτταρική Διαίρεση 
Διαδικασία και μηχανισμοί κυτταρικής διαίρεσης. Φάσεις μίτωσης, κυτταροκίνηση, σύμπλοκο προώθησης της ανάφασης, κοεζίνες. Μείωση: βιολογική σημασία, διαφορές μίτωσης-μείωσης. Φαινόμενο μη-διαχωρισμού και ανευπλοειδία. Κυτταρικός κύκλος και φάσεις. Το κεντρικό σύστημα ελέγχου του  κυτταρικού κύκλου - κυκλινοεξαρτώμενες κινάσες - αναστολείς. Σημεία ελέγχου του κυτταρικού κύκλου. Απόκριση σε βλάβες στο DNA - ο ρόλος του p53.

Διδάσκοντες: Ν. Μοσχονάς, Ι. Ζαρκάδης, Ζ. Λυγερού, Α. Παπαχατζοπούλου, Τεχνική υποστήριξη: Π. Καραχάλιος

Φροντιστήρια

  • Χαρακτηριστικά  της ζωής. Οργάνωση, ρύθμιση, εξελικτική προσαρμογή, απόκριση στο περιβάλλον, αύξηση / ανάπτυξη, αναπαραγωγή.  Εξέλιξη: Ποικιλομορφία & κοινά χαρακτηριστικά. Αναδυόμενες / νέες  ιδιότητες: δομικές / λειτουργικές σχέσεις μεταξύ επιμέρους συστατικών σε σχέση με το επίπεδο πολυπλοκότητας της οργάνωσης της έμβιας ύλης. Επίπεδα μελέτης των βιολογικών συστημάτων. Αλληλεπίδραση του οργανισμού με το περιβάλλον. Σχέση δομής βιολογικών συστημάτων και λειτουργίας.  Κυτταρική θεωρία  a δομική και λειτουργική μονάδα των οργανισμών. Διαιώνιση της ζωής, ομοιογένεια, ποικιλομορφία και εξέλιξη.
  • Χημικοί δεσμοί και σημασία τους στα μόρια και μακρομόρια του κυττάρου: Ομοιοπολικοί, πολικοί, ιοντικοί, δεσμοί υδρογόνου, υδρόφοβες και van der Waals αλληλεπιδράσεις, στα σάκχαρα, τα νουκλεϊκά και τις πρωτεϊνες. Μόρια μεταφοράς ενέργειας (ATP, GTP, NADH, FADH και Acetyl-CoA). Μιτοχόνδρια και ενέργεια στα κύτταρα.
  • Σύγκριση αντιγραφής και μεταγραφής του DNA: Ο εντοπισμός των ομοιοτήτων και των διαφορών μεταξύ των δύο λειτουργιών που χρησιμοποιούν το DNA ως μήτρα για την παραγωγή νέων μορίων, για να εξυπηρετηθούν οι σκοποί της κληρονομικότητας (μέσω της αντιγραφής του κυτταρικού κύκλου) της διόρθωσης του DNA (μέσω της διορθωτικής αντιγραφής) και της έκφρασης του γενετικού υλικού (μέσω της μεταγραφής). Η σύγκριση  γίνεται ως προς την διαδικασία και τα προαπαιτούμενά της, ως προς το ποιο μέρος του γονοτύπου εμπλέκεται και ως προς το αποτέλεσμα των δύο λειτουργιών.
  • Δομικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά γονιδίων. Ο ρόλος και η εξέλιξη των νουκλεϊκών οξέων, η ροή και η επεξεργασία της γενετικής πληροφορίας και όλα τα σημεία ελέγχου από τον πυρήνα  στο κυτταρόπλασμα. Ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης - μοριακοί μηχανισμοί - παράγοντες - ρυθμιστικά στοιχεία. Γονίδια και περιβάλλον. Επιγενετική ρύθμιση της έκφρασης των γονιδίων.
  • Κυτταρική μεμβράνη: Η παρουσία  και η λειτουργία δομών της κυτταρικής μεμβράνης μέσα στο ευκαρυωτικό κύτταρο. Τρόποι μελέτης της δομής και των ιδιοτήτων της. Παθολογικοί φαινότυποι που οφείλονται σε δυσλειτουργία της κυτταρικής μεμβράνης.
  • Κυτταρική σηματοδότηση: ανασκόπηση της ύλης του αντίστοιχου μαθήματος, συζήτηση των σηματοδοτικών μηχανισμών και της σημασίας τους στη φυσιολογία του κυττάρου και του οργανισμού.
  • Κυτταρικός κύκλος:  Σκοπός του φροντιστηρίου είναι η κατανόηση των μηχανισμών που εξασφαλίζουν την ομαλή πορεία και ρύθμιση του κυτταρικού κύκλου και της σημασίας που οι μηχανισμοί αυτοί  έχουν για την γονιδιωματική σταθερότητα, την επιβίωση του κυττάρου και του οργανισμού. Η συζήτηση οργανώνεται γύρω από δύο κλινικά παραδείγματα: τη χρωμοσωμική αστάθεια που εμφανίζουν καρκινικά κύτταρα  και τη χρήση του φαρμάκου Paclitaxel (Taxol) στη θεραπεία του καρκίνου.

Διδάσκοντες: Ν. Μοσχονάς, Ι. Ζαρκάδης, Ζ. Λυγερού, Α. Παπαχατζοπούλου.

Εργαστήρια

  1. Μικροσκόπιο - κυτταρική κλασμάτωση: Χρήση φωτονικού μικροσκοπίου. Παρασκευή και παρατήρηση παρασκευασμάτων από φυτικά κύτταρα. Παρασκευή και παρατήρηση παρασκευασμάτων κυττάρων βλεννογόνου της γλώσσας από κάθε φοιτητή/ια. Απομόνωση πυρήνων από ηπατοκύτταρα ποντικού, χρώση και παρατήρηση σε φωτονικό μικροσκόπιο. Παρατήρηση έτοιμων κυτταρικών  παρασκευασμάτων.
  2. Κυτταρική αύξηση: Πειραματική προσέγγιση στο θέμα της κυτταρικής αύξησης προκαρυωτικών και ευκαρυωτικών κυττάρων: Καμπύλη κυτταρικής αύξησης, φασματοφωτομετρικός προσδιορισμός μάζας προκαρυωτικών κυττάρων, επίστρωση τρυβλίων σε στείρες συνθήκες και προσδιορισμός συγκέντρωσης ζωντανών κυττάρων. Καλλιέργειες ευκαρυωτικών κυττάρων, θρεπτικά μέσα, καλλιεργητικές συνθήκες, π, πα,  παρατήρηση ζωντανών καρκινικών κυττάρων στο μικροσκόπιο, διάκριση μιτωτικών, μεσοφασικών και νεκρών κυττάρων.
  3. Απομόνωση DNA γονιδιώματος από επιθηλιακά κύτταρα. Ο κάθε φοιτητής/τρια απομονώνει το  DNA του από νεκρά επιθηλιακά κύτταρα, με έκπλυση του στόματός του με αποστειρωμένο φυσιολογικό ορό και το παρατηρεί μετά από ηλεκτροφόρηση σε πήκτωμα αγαρόζης.

Διδάσκοντες:  Ι. Ζαρκάδης, Ζ. Λυγερού, Α. Παπαχατζοπούλου

Διδασκαλία σε μικρές ομάδες:

Μεταλλάξεις – Επιδιορθωτικοί μηχανισμοί DNA: Τι είναι μετάλλαξη. Διάκριση μεταξύ κληρονομήσιμων και μη μεταλλάξεων (γαμετικών και σωματικών μεταλλάξεων). Διάκριση μεταξύ μεταλλάξεων που αφορούν αριθμητικές και δομικές αλλαγές των χρωμοσωμάτων και μεταλλάξεων που αφορούν αλλαγές γονιδίων. Οι μεταλλάξεις οφείλονται σε βλάβες του DNA. Ποιες βλάβες υφίσταται το DNA και από ποιους παράγοντες Πόσο συχνά συμβαίνουν βλάβες στο DNA.Τι είναι η επαγόμενη μεταλλακτικότητα. Ποιοι ενδογενείς και ποιοι εξωγενείς παράγοντες  παράγουν μεταλλάξεις και πώς. Ποιοι είναι οι κύριοι επιδιορθωτικοί μηχανισμοί του DNA και τι είδους  επιδιόρθωση κάνει ο καθένας. Τι είναι τα διμερή θυμίνης, πώς προκαλούνται και πώς επιδιορθώνονται. Ποια ένζυμα παίζουν ρόλο στους επιδιορθωτικούς μηχανισμούς και σε τι αποσκοπεί το καθένα. Ποια νοσήματα στον άνθρωπο συνδέονται με βλάβη των επιδιορθωτικών μηχανισμών.  Η σημασία των *διορθωτικών μηχανισμών για την σταθερότητα αλλά και την πλαστικότητα του DNA αλλά και την διατήρηση του είδους.

Διδάσκοντες: Ν. Μοσχονάς, , Ι. Ζαρκάδης, Ζ. Λυγερού, Α. Παπαχατζοπούλου

Τελευταία ενημέρωση : 23/10/2013 8:56 πμ